Położona jest nad Sanem, przy ujściu potoku Dybek do naszej najważniejszej bieszczadzkiej rzeki. Wieś ma charakter letniskowy ze względu na malownicze położenie w długiej dolinie, przy lesistych wzgórzach: od wschodu Szałaszyska (430 m) i od południa Horodysko (380 m).

Na wzgórzu w widłach Sanu i jego prawego dopływu Dyrbka, ograniczonym z drugiej strony przez miejsce zwane „Stawiska” znajduje się, według miejscowych podań, lokalizacja dawnego grodziska. Widoczny jest wał ziemny biegnący wzdłuż góry. Przeprowadzone badania sondażowe w 1958 roku przez J. Janowskiego ujawniły materiał pochodzący z epoki brązu. Tradycja miejscowa mówi o zapadniętym w tym miejscu mieście.

Nazwa Łukawica oznacza miejsce położone w wygięciu rzeki i na przestrzeni wieków ulegała licznym zmianom. W 1436 roku występuje jako Lukawicze, dalej Lukawycza (1441), Lukawicza (1457), Lukawica (1477), Lukavycza (1515) i Lukawica (1589). Obecna nazwa wsi występuje od 1699 roku. Rok 1436 jest rokiem pierwszej wzmianki o osadzie. Była wówczas własnością szlachecką w sobieńskich dobrach Jana Kmity w historycznej ziemi sanockiej.

Po Kmitach, po 1580 roku własność wraz z dobrami przechodziła w posiadanie kolejnych rodów magnackich: Stadnickich, Mniszchów, Ossolińskich i Krasickich.

Najważniejszym wydarzeniem dla Łukawicy było wybudowanie tutaj w 1873 roku linii kolejowej, znanej w czasach autonomii galicyjskiej jako cesarskiej linii Budapeszt – Zagórz – Przemyśl – Lwów.

Łukawicę zamieszkiwali: Polacy, Rusini i Żydzi. Okupacja sowiecka oraz niemiecka doprowadziła do zburzenia struktury ludnościowej we wsi. Część  mieszkańców wysiedlono ze wsi w wyniku przesiedleń związanych z budową umocnień nadsańskich „Linii Mołotowa” i bliskiego położenia przy granicy na Sanie. W 1942 roku Niemcy wywieźli Żydów do getta w Zasławiu.

Miejscowość została wyzwolona 14 września 1944 roku przez żołnierzy 276 dywizji piechoty pod dowództwem generała majora P. Bieżki. Wyzwolenie przyniosło na chwilę spokój, ponieważ wkrótce pojawiły się w okolicach bojówki UPA, dokonujące rekwirunku żywności i licznych szykan wobec Polaków, łącznie  z morderstwami. W czasie Akcji Wisła od V do VII 1947 roku stacja kolejowa w Łukawicy była jednym z punktów  przesiedlania Rusinów na „Ziemie Odzyskane”.

Dzisiejsza wieś zamieszkana, po wysiedleniu rdzennej ludności, przez osadników Rzeszowszczyzny i z okolic Soliny jest miejscowością gospodarną i znaną z działalności Koła Gospodyń Wiejskich i Ochotniczej Straży Pożarnej.

 

Źródło: Jacek Łeszega

 

 

 

 

Miejscowość położona jest u podnóża masywu Czulnia (576 m.n.p.m.). Niezwykle malownicza wieś ze względu na regularnie zarybiany przez Polski Związek Wędkarski San, który stanowi jedno z najbardziej atrakcyjnych łowisk w całych Bieszczadach. Łączki to miejsce, gdzie spokojnie płynący San pozwala na organizację międzynarodowych zawodów wędkarskich, takich jak np. Mistrzostwa Świata w Wędkarstwie Muchowym w 2010 roku.

W dawnych czasach miejsce to nazywano łąki nad Sanem. Powoli określenie to przekształciło się w nazwę osady, a pierwsze wzmianki pochodzą z lat 1503 i 1518. Łączki kolejno należały do Kmitów, Stadnickich, Mniszchów, Ossolińskich i Krasickich.

Okresy I i II wojny światowej przyniosły Łączkom, jak i wielu bieszczadzkim wsiom, zniszczenie i zubożenie gospodarki oraz ubytek ludności wsi.

Wyzwolenie miejscowości przyniosły 14 września 1944 roku oddziały 276 dywizji piechoty pod dowództwem gen. mjra P.Bieżko wchodzącej w skład 1 armii gwardii IV Frontu Ukraińskiego.

Z wyzwoleniem nie nastał jednak czas spokoju. Nasilał się w okolicach terror bojówek UPA. Po Akcji „Wisła” stłumiono zbrojne podziemie UPA, a ludność z rodzin mieszanych wywieziono na Ziemie Odzyskane latem 1947 roku. Wcześniej takie wysiedlenie dotknęło ludność deklarującą narodowość ukraińską. Zostali wywiezieni do ZSRR w 1946 roku.

Dzisiejsze Łączki to urokliwa miejscowość z licznymi pensjonatami, gospodarstwami agroturystycznymi. Tutaj ma siedzibę Nadleśnictwo Lesko, a wielu mieszkańców trudni się pszczelarstwem oraz wyrobami artystycznymi.


Źródło: Jacek Łeszega

 

 

 

 

Wieś położona jest w pobliżu Parku Krajobrazowego Gór Słonnych,  u podnóży Czarnego Działu. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1441 roku pod nazwą Iankowcze,  istniała jako wieś szlachecka w sobieńskich dobrach Kmitów. Nazwa wsi pochodzi od imienia Janko i na przestrzeni XV i XVI wieku występuje pod różnymi określeniami. Nazwa Jankowce pojawia się w roku 1627.

Przed 1580 rokiem Kmitowie przekazali swój majątek ziemski w Jankowcach na uposażenie kościoła w Lesku, które to mienie jeszcze pod koniec XIX wieku było własnością probostwa obrządku łacińskiego w Lesku.

Najazdy tatarskie w latach 1624 i 1672 oraz potop szwedzki przyniosły osadzie wiele zniszczeń. Dewastacja była tak duża, że wieś prawie przestała istnieć. Odradzającą się powoli osadę zubożyły również działania w trakcie kampanii zimowej podczas I wojny światowej od jesieni 1914 do maja 1915 roku. Okupacja rosyjska w tym czasie dała się mocno we znaki miejscowej ludności.

Okres II wojny światowej był bardzo trudnym czasem dla Jankowiec. 29 września 1939 roku, po krótkotrwałej okupacji niemieckiej, tereny te zajęły wojska radzieckie i pozostały tam do końca czerwca 1941 roku. Sowieci bardzo poróżnili między sobą Polaków i Rusinów. Polaków wykorzystywano do prac przymusowych przy budowie linii umocnień nadsańskich, czyli „Linii Mołotowa”. Niektórych Polaków aresztowano i wywieziono na Syberię.
Od 1941 roku rozpoczęła się okupacja niemiecka, która niczym nie różniła się od okupacji radzieckiej, za jednym wyjątkiem. Zamiast na Syberię, wywożono teraz Polaków na roboty przymusowe do Niemiec.

W dniu 14 września 1944 roku Jankowce zostały wyzwolone przez oddziały 237 dywizji piechoty gen. mjra D.Driomina, wchodzące w skład 30 korpusu piechoty I armii gwardii IV Frontu Ukraińskiego. Następnie front przesunął się dalej na tereny bieszczadzkie, a wraz z nim odeszły wojska radzieckie. Wkrótce po odejściu wojsk radzieckich, w okolicach Jankowiec nasilił się terror bojówek UPA i wieś stała się celem ich ataków. Stan ten ustał po likwidacji zbrojnego podziemia UPA w wyniku Akcji „Wisła” latem 1947 roku. Część ludności narodowości ukraińskiej wywieziono wiosną 1946 roku na Ukrainę, a pozostałe we wsi rodziny mieszane w maju 1947 roku na Ziemie Odzyskane.

Obecna społeczność Jankowiec to przybyli z różnych stron południowej Polski osadnicy, głównie z Rzeszowszczyzny.

Warte do zobaczenia są przede wszystkim:
1)    Płaskorzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem, zwana Matką Bożą Ocalenia, która została umieszczona w 1991 roku w głównym ołtarzu kościoła parafialnego p.w. św. Jadwigi. Płaskorzeźba liczy sobie prawie 200 lat i została przywieziona ze wschodu przez wysiedlonych stamtąd Polaków.

2)    Kapliczka z XIX wieku przy drodze z Jankowiec do Leska.

We wsi znajdują się gospodarstwa agroturystyczne oraz Pracownia Ceramiki „Carpe Diem”.

Źródło: Jacek Łeszega

 

 

 

 

Miejscowość wzmiankowana pod nazwą Wrzele w dokumentach z 1436 roku. Należała w tym czasie do sobieńskich dóbr Kmitów. Założona została na prawie wołoskim przez Jana Kmitę.

Jak podają źródła historyczne, w XV wieku obowiązywały różne nazwy tej miejscowości, jako Huzele nazwa osady przyjęła się w I połowie XVI wieku.

Dzieje wsi nad Sanem związane są ściśle z miastem Leskiem i kluczem leskim w dobrach Kmitów. Klucz ten w przeciągu wieków przechodził w posiadanie kolejnych rodów rycerskich.

Mimo uciążliwego najazdu Tatarów na Bieszczady w 1672 roku i spaleniu wsi, osada powstała na nowo ze względu na położenie na żyznych glebach nadsańskich oraz w pobliżu Leska. Dodatkowym atutem była jej lokalizacja przy szlaku winnym prowadzącym na Węgry. Pod koniec XIX wieku Huzele wchodziły w skład dóbr Edmunda hr. Krasickiego.

Wrzesień 1939 roku przynosi dla Huzel dość uciążliwą zmianę. W wyniku zmowy agresorów wieś znalazła się w niemieckiej strefie okupacyjnej. Na Sanie znajdowała się granica pomiędzy Niemcami a Sowietami. Granica patrolowana była przez Niemców, a most na Sanie został zamknięty.

W czerwcu 1941 roku jednostki słowackie i niemieckie zajmują Lesko i łączność Huzel z Leskiem zostaje przywrócona. Po powstaniu getta w Lesku, Żydzi z Huzel zostali w nim umieszczeni, a następnie przewiezieni do obozu pracy przymusowej w Zasławiu, skąd już nie powrócili do swej wsi.

Wieś została wyzwolona 14 września 1944 roku przez jednostki 276 dywizji piechoty pod dow. gen. mjr. P. Bieżko wchodzącej w skład 1 armii gwardii IV Frontu Ukraińskiego. Mimo silnego garnizonu rosyjskiego stacjonujacego w Lesku, mieszkańcy Huzel nie czuli się bezpiecznie z powodu licznych napadów bojówek UPA. Spokój nastał dopiero po likwidacji zbrojnego podziemia UPA latem 1947 roku.

Huzele są podmiejską wioską znajdujacą się na trasie dużej obwodnicy bieszczadzkiej. Stąd jest łatwe wyjście na Gruszkę (583 m), zarówno zielonym szlakiem górskim, jak i czarnym szlakiem spacerowym. Zielony szlak górski łączy Zagórz,  przez Huzele i Lesko, z wyższymi partiami Bieszczadów. Czarny szlak spacerowy natomiast jest bardzo przyjemną trasą, której czas przejścia wynosi 5 godzin i łącznie 10 kilometrów. Z wyciągu narciarskiego rozciąga się bardzo ładna panorama na Lesko, dolinę Sanu i Huzele. W samej miejscowości pod lasem istnieją zachowane pozostałości systemu niemieckich umocnień granicznych. Pod Gruszką – znajduje się pomnik kurhan poświęcony patriotom polski rostrzelanym tutaj przez hitlerowców w lipcu 1940 roku.

źródło: Jacek Łeszega

 

 

 

 

Miejscowość położona nad rzeką Hoczewką w pobliżu jej ujścia do Sanu. Przez wieś przebiegają dwie ważne trasy komunikacyjne w Bieszczadach tj. mała i duża obwodnica bieszczadzka.

Miejscowość należy do najstarszych na mapie Bieszczad. Powstała około 1400 roku. Wtedy to nazwa jej brzmiała tak jak dzisiaj. Od roku 1404 występowała pod dwiema nazwami Oczwa i Haczwa. Później Oczowya (1463), Oczwya (1483), Hoyczew (1484), Hoczyew (1498).

W latach 1376 – 1407 należała do rycerza Jaczka Rusina, który w latach 1400-1407 pełnił funkcję sędziego sanockiego.

Nazwa wsi jest bardzo stara. Przypuszcza się, że jej pochodzenie może być przedsłowiańskie.

W 1407 roku wspomnianemu Jaczkowi oraz Matiaszowi Węgrowi za udział w wyprawach wojennych Władysław Jagiełło potwierdził przywilej na Hoczew i obie części Średniej Wsi. Syn Matiasza, Jan z Nowotańca, nosił przydomek Bal. Jego syn, Matiasz II z Nowotańca, używał tego przydomku jako nazwiska rodowego. Matiasz II przeniósł siedzibę rodu z Nowotańca do Hoczwi, zapoczątkowując powstanie hoczewskiej linii Balów. Wieś pozostawała w ich rękach do II połowy XVII wieku.

Wieś w tamtym okresie odgrywała już znaczącą rolę, ponieważ w XV wieku istniała prowadząca z Leska przez Hoczew droga na Węgry, W 1493 roku znajdował się tutaj niewielki zamek obronny, wzniesiony z kamienia na planie prostokąta z dziedzińcem w środku, otoczony murem.

Pierwszy kościół istniał w Hoczwi już w 1424 roku. Natomiast w 1510 roku Mikołaj Bal, podkomorzy sanocki, ufundował nowy kościół parafialny pod wezwaniem ś.w. Anny.  Była to druga po Lesku parafia rzymskokatolicka na obecnym terenie. Na ponad 100 lat (od poł. XVII – do poł. XVII wieku) właściciele Hoczwi przeszli na kalwinizm i miejscowy kościół został zamieniony na zbór kalwiński. 

W wyniku małżeństwa Zofii Balówny z wojewodą podolskim Stanisławem Bełżeckim Balowie utracili Hoczew. W I połowie XVIII wieku miejscowość była w rękach Urbańskich, a od 1740 roku należała do Fredrów. Około1770 roku urodził się w Hoczwi Jacek Fredro, ojciec Aleksandra, wielkiego polskiego komediopisarza.

W Hoczwi urodził się znany w regionie poeta January Poźniak (1809-1883).

Pod koniec XIX wieku majątek ziemski należał do Marii Bołos Antoniewicz i Celestyny baronowej Lenartowskiej, który później przejął hr. Plater Zyberg.
W Hoczwi mieszkało w okresie międzywojennym prawie 1000 osób, z tego liczba Polaków i Rusinów wynosiła prawie pół na pół. Utrapieniem dla mieszkańców Hoczwi i okolic były działania UPA. Miejscowość została wyzwolona pod koniec dnia 14 IX 1944 roku przez jednostki 276 dywizji piechoty pod dow. gen. mjra P.Bieżko wchodzącej w skład 1 armii gwardii IV Frontu Ukraińskiego. Jednak mieszkańcy nie czuli się bezpiecznie po wyzwoleniu. Ponownie UPA siały strach i przerażenie, mordując często bezbronnych mieszkańców oraz pilnujących wsi milicjantów.

Akcje UPA spowodowały wysiedlenia ludności ukraińskiej w 1946 roku na wschód do USSR i w maju 1947 roku pozostałych Rusinów na tzw. „ziemie odzyskane”.

Dzisiejsza miejscowość Hoczew to gospodarna wieś, mająca wiele atutów, z których należy wymienić:

- Wzgórze Grodzisko (405 m.n.p.m.). Na wzgórzu znajdującym się w widłach Sanu i Hoczewki, dominującym nad Hoczwią jest miejsce, na którym prowadzono zwiadowcze badania archeologiczne. Wykazały one, że znajdował się tutaj gród na wierzchołku mającym elipsowaty kształt o wymiarach 70x30. Obecnie słabo czytelny jest wał otaczający kiedyś przestrzeń grodu. Najlepiej można go zobaczyć od strony południowej, gdzie sięga do wysokości jednego metra. Teren grodziska całkowicie pokryty jest lasem. Wał zbudowany był z gliny i drewna sosnowego. Podczas tych prac nie natrafiono na ślady zabudowy w środkowej części grodu, Zatem przypuszcza się, że zabudowania mieszkalne skupiały się bezpośrednio przy wale. Znaleziono fragmenty ceramiki, które pozwalają datować grodzisko na X-XI wiek. Są to jedne z najstarszych śladów zamieszkania na tym terenie, chociaż położenie i wymiary grodu wskazują bardziej na jego strażniczą funkcję.

- Murowany barokowy kościół rzymskokatolicki z późnobarokowym wystrojem wnętrza. Został ufundowany w pierwszej połowie XVIII wieku przez rodzinę Fredrów i konsekrowany w 1745 roku. Świątynia otoczona jest starym kamiennym murem w kształcie ośmioboku, z 4 kapliczkami i dzwonnicą od wschodu.

- Pomnik przyrody „Progi skalne na Hoczewce” przy dużej obwodnicy bieszczadzkiej.

- Prywatną galerię artysty rzeźbiarza Zdzisława Pękalskiego oraz pracownię malarską artystki i konserwatorki dzieł sztuki Elżbiety Wiśniowieckiej-Borkowskiej.

 

źródło: Jacek Łeszega

 

 

 

 

  • Kamień Leski
  • Kamień Leski2
  • W pobliżu Kamienia Leskiego
  • Widok na Kamionkę nad Bezmiechową

Miejscowość malowniczo położona pomiędzy Leskiem a Uhercami na widokowym wzniesieniu, z którego rozciąga się wspaniała panorama na Góry Słonne, gdzie znajduje się szczególnie cenny ze względu na walory przyrodnicze i historyczne Park Krajobrazowy Gór Słonnych. Stąd też  mamy piękny widok na szybowisko w Bezmiechowej znajdujące się na wzgórzu Kamionka oraz na Pogórze Leskie, gdzie widać wzgórze Gruszka i wyciąg narciarski z szybowiskiem w Weremieniu.

Z ciekawej lokalizacji wsi można wnioskować, że powstała ona we wczesnym średniowieczu w celu obrony przebiegającego tędy traktu handlowego na Ruś. Te założenia lokalizacyjne może potwierdzać nazwa przysiółka – Kostryń, która wywodzi się od słowa „ostrożyć” , czyli otoczyć ostrokołem. Kostryń posiada wczesnośredniowieczny kurhan, a wzmiankowany jest już w 1477 roku. Nazwa Glinne natomiast pochodzi od słowa glina i oznacza teren gliniasty. Pierwsza historyczna wzmianka o tej istniejącej osadzie pochodzi z 1563 roku.

Wieś należała do Kmitów, rodu panującego na Sobieniu. Rozwijała się jako podmiejska osada położona na wspomnianym już szlaku handlowym na Ruś.

Glinne znane jest z osobliwego wydarzenia z 1605 roku. To tutaj, pomiędzy Glinnem a Uhercami,  znajdował się obóz warowny założony przez Jana Tomasza Drohojowskiego, referendarza wielkiego koronnego. Powstał on w wyniku konfliktu Drohojowskiego z chorążym sanockim Stanisławem Tarnawskim, właścicielem Glinnego. Z obozu dokonywał Drohojowski wypadów na włości Tarnawskiego i jego sprzymierzeńca Stadnickiego w Uhercach. W czasie tej prywatnej wojny zniszczenia w osadzie były prawdopodobnie dość znaczne.

Dwa najazdy tatarskie z lat 1624 i 1672 roku przyczyniły się również do zubożenia wsi. Ordyńcy uprowadzili mieszkańców w jasyr. Ponowne zasiedlenie osady trwało wiele lat.

W XVII wieku wieś stanowiła własność rodu Bukowskich, w XIX zaś posiadłość ziemska wraz z dworem należała do Wiktorii Tyszkowskiej.

W okresie międzywojennym była to mała miejscowość z niewielką ilością mieszkańców.

W trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku doszło w Glinnem do potyczki żołnierzy 11 batalionu obrony narodowej „Sanok” z niemiecką kolumną zmotoryzowaną. Wieś zajęli Rosjanie 29 września po wycofaniu się Niemców za San. Okupacja sowiecka dla mieszkańców Glinnego była niezwykle uciążliwa. Inteligencję oraz bogatszych Polaków wywieziono na Syberię. Miejscowych zapędzono do budowy bunkrów linii Mołotowa w Lesku i okolicy. Musieli też mieszkańcy kwaterować i żywić w domach ściągniętych z ZSRR pracowników. Każdy odruch niechęci mógł spowodować zsyłkę na Sybir.

Na miejscu majątku ziemskiego utworzono kołchoz, sołtysa we wsi powołano spośród Rusinów. Rosjanie prowadzili politykę „dziel i rządź”, skutecznie kontynuowaną dalej przez Niemców. Czerwiec 1941 roku przyniósł tylko zmianę okupantów, metody zostały te same. Dodatkowo powołano policję ukraińską, która aż nadto gorliwie wysługiwała się Niemcom. Ta gorliwość doprowadziła do wywiezienia do getta w Lesku miejscowych Żydów oraz wyłapywania młodych Polaków w celu zsyłki ich na roboty do Niemiec.

Miejscowość została wyzwolona 14 września. Jednak nie zaznała spokoju po wojnie. Powodem tego była działalność bojówek UPA, które wielokrotnie nękały mieszkańców, zabierając im cały dobytek. W dniu 30 lipca 1945 roku oddziały UPA spaliły zabudowania majątku ziemskiego oraz zamordowały dwóch pracowników tamtejszego majątku. Spokój przywróciła likwidacja zbrojnego podziemia UPA w trakcie Akcji Wisła w 1947 roku.

Miejscowość słynna jest przede wszystkim z pomnika przyrody” Kamień Leski”. O nim to pisał m.in. Aleksander hr. Fredro w pamiętniku „Trzy po trzy”. Słynny etnograf polski Oskar Kolberg również opisywał kamień w swoim dziele „Sanockie-Krośnieńskie”. Opisy leskiego ostańca zamieścił ks. Władysław Lutecki w „Historiach niektórych ziemi sanockiej”. Urokiem Leskiego Kamienia zachwycali się też różni podróżnicy, artyści, malarze, poeci, pisarze, pamiętnikarze, publicyści i pionierzy polskiej turystyki górskiej. Kamień Leski ma niezwykły kształt, który zawdzięcza erozyjnym oddziaływaniom atmosferycznym oraz przekształceniu go w kamieniołom. Obecnie zaliczany jest do pomników przyrody i stanowi niemałą atrakcję turystyczną.

W pobliskim przysiółku Kostryń znajduje się na średniowiecznym kurhanie oryginalna kapliczka słupowa z XVII-XVIII wieku. Rozciągają się z Kostrynia panoramy na Czulnię, Jezioro Myczkowieckie, pasmo Żukowa (z Holicą 762 m.n.p.m. i byłym szybowiskiem w Ustianowej) i Ostry Dział.

Przez Glinne przebiegają liczne szlaki turystyczne: zielony szlak pieszy idący z Zagórza na Krysową w wysokich partiach Bieszczadów; szlaki spacerowe; czerwony i niebieski wychodzące z Leska na Czulnię oraz Kamień Leski.

 

Źródło: Jacek Łeszega

 

 

 

 

Wieś znajduje się nad potokiem Dziurdziówka u podnóża Gruszki (583 m.n.p.m.). Leży w bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości Hoczew oraz posiada dogodne położenie przy dużej obwodnicy bieszczadzkiej.

Dziurdziów był jedną z pierwszych wsi w dobrach Balów z Hoczwi. Pierwsza wzmianka o istniejącej już osadzie pochodzi z 1480 roku, zatem powstała ona znacznie wcześniej. Nazwa wsi pochodzi od formy Dzurdzow lub Dzyrdzyowa. Związana jest z pierwszym  zasadźcą wsi o wołoskim imieniu Dziurdziu (Jerzy).

Wieś pozostawała w posiadaniu Balów do XVII wieku, następnie przeszła w ręce Stadnickich. Doszło do tego w wyniku koligacji rodzinnych, gdzie część posiadłości Balów przechodziła w posiadanie nowych właścicieli.

Kataklizm dla wsi nadchodzi w 1672 roku, gdy osada została doszczętnie spalona przez Tatarów  podczas ich najazdu na Bieszczady. Należała wtedy do wojewody podolskiego hr. Stadnickiego. Wszyscy mieszkańcy zostali uprowadzeni w jasyr. Po tym wydarzeniu wieś odbudowano.

W roku 1870 wieś należała do Marii Bołos Antoniewicz i Celestyny baronowej Lenartowskiej. We wsi mieszkali Rusini, Polacy, a nawet Żydzi.

Okupacja niemiecka przyniosła kłopoty dla ludności polskiej. Okupanci poróżnili Rusinów i Polaków, co w konsekwencji doprowadziło do dramatycznych wydarzeń powojennych. Żyjący przez lata w zgodzie i przyjaźni wyznawcy dwóch obrządków chrześcijańskich stali się niejako wrogami. To spowodowało nieufność między sobą i późniejsze wyludnienie wsi po terrorze Ukraińskiej Powstańczej Armii w latach 1944-1947.

Miejscowość i okolice został wyzwolone we wrześniu 1944 roku. Nie nastały jednak spokojne czasy. Swoją aktywność wzmogły bojówki UPA. Doprowadzały do ubożenia się ludności polskiej w wyniku niszczenia gospodarstw i rabunku mienia. Dopiero, umowa radziecko – polska o wymianie ludności doprowadziła do tego, że część mieszkańców wysiedlono do USRR w roku 1946, a w 1947 większość rodzin została wysiedlona na Ziemie Odzyskane podczas Akcji Wisła. Wieś prawie opustoszała, a pozostawione budynki po wysiedlonych mieszkańcach spaliły oddziały UPA, żeby nie zostały przejęte przez Polaków.

Obecnie mieszkają we wsi osadnicy z okolic Limanowej i Nowego Targu oraz autochtoni, którzy powrócili tutaj z wysiedleń.

W Dziurdziowie znajduje się zachowany dwór Gostwickich z połowy XIX wieku i murowana cerkiew prawosławna p.w. Narodzenia NMP z 1899 roku. We wnętrzu ikonostas przeniesiony ze składnicy ikon w Łańcucie. Złożony jest z dwóch części: starszej sprzed 1965 roku (rzędów proroków i apostołów) i młodszej (rzędów prazdników i ikon namiestnych), napisanej współcześnie. Zachowała się oryginalna polichromia sufitowa. W 1965 roku świątynię przejęli wyznawcy prawosławia. Rozpisano również polichromię ścian. 

 

Źródło: Jacek Łeszega

 

 

 

 

  • Budynek Szkoły Szybowcowej
  • Kościół w Bezmiechowej (1)
  • Kościół w Bezmiechowej (2)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (01)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (02)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (03)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (04)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (05)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (06)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (07)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (08)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (09)
  • Lotnisko w Bezmiechowej (10)

Miejscowość położona jest w dolinie potoku Dyrbek, w Parku Krajobrazowym Gór Słonnych. To malownicze położenie u podnóża Gór Słonnych i pasma Czarnego Działu wpływa na rozwój wsi w gminie Lesko.

Pierwsza wzmianka o istniejącej już osadzie pochodzi z 1489 roku. Świadczy to o tym, że została ona założona dużo wcześniej. Prawdopodobnie istniała w tym miejscu osada staroruska, a po 1340 roku założono tu Łukawską Wolę. Nazwa miejscowości ulegała zmianom. Po Łukawskiej Woli, następnie Woli, Bezmyhowyczach, Bezmyhowce, Bezmijowej, Bezmiowej, Bezniowej przyszedł czas na nazwę Bezmichowa.

Osada ta założona została na prawie wołoskim. Prawdopodobnie zasiedlili ją osadnicy z nieodległej Łukawicy oraz Wołosi, którzy przybyli na te tereny z południowo – wschodniej Europy, przechodząc wzdłuż łuku Karpat. Wieś należała do Kmitów, później przechodziła kolejno w posiadanie Stadnickich, Mniszchów, Ossolińskich i Krasickich.

W 1672 roku doszło do najazdu tatarskiego, w wyniku którego Bezmiechowa straciła niemal całą zabudowę, mieszkańców zaś uprowadzono w jasyr. Po pewnym czasie ponownie została zasiedlona.

Pod koniec XVIII wieku wieś należała do magnata Józefa Ossolińskiego. Później w wyniku podziału Bezmiechową Górną odziedziczył jego syn Józef, natomiast Dolna należała do Krasickich z Leska. Po Ossolińskich Bezmiechową Górną posiadali: Stanisław Kierzkowski od połowy XIX wieku, a od 1880 roku Józef Czerkawski. Tutaj urodziła się w 1881 roku poetka Maria Czerkawska, autorka wielu tomików poezji i utworów dla dzieci.

Bezmiechowa zasłynęła powstaniem „Akademii Szybownictwa”, gdzie na wzniesieniu 654 m.n.p.m. ulokowano budynki szkoły szybowcowej, słynnej na całą Polskę. To tutaj organizowano zawody szybowcowe i mistrzostwa Polski. To tutaj polscy piloci dokonywali rekordowych przelotów, zaliczanych do wyczynów światowych.

11 września 1939 roku wojska niemieckie zajęły szkołę szybowcową, rekwirując dokumentację szybowiska. Niebawem opuścili teren, a na ich miejsce przyszli Sowieci. Polska inteligencja została wywieziona na Sybir, a na miejscu majątku powstał kołchoz. W czasie okupacji niemieckiej w latach 1941-1944 szybowisko było czynne i Niemcy wykorzystywali je do szkolenia swoich pilotów.

Okupacja niemiecka i działania powojenne przyniosły duże straty dla społeczności lokalnej. Miejscowi Żydzi zostali wywiezieni do obozu pracy przymusowej w Zasławiu. Polityka okupacyjnych władz niemieckich, wcześniej sowieckich doprowadziła do poróżnienia się Rusinów i Polaków, co przyczyniło się do przychylnego nastawienia Rusinów do Ukraińskiej Powstańczej Armii. To spowodowało następny ciąg zdarzeń związanych z działalnością zbrojnego podziemia ukraińskiego, a w konsekwencji wysiedlenie z tych terenów ludności pochodzenia ukraińskiego.

Przed wyzwoleniem 24 lipca 1944 roku UPA spaliła majątek ziemski w Bezmiechowej Dolnej. 30 lipca 1945 roku UPA dokonała całkowitego zniszczenia dworu z zabudowaniami gospodarczymi w Bezmiechowej Górnej. Niedługo potem zniszczono również budynki szkoły szybowcowej na szczycie Kamionka. Wieś straciła też większą część dawnej zabudowy mieszkalnej i gospodarczej. Po wojnie próbowano odtworzyć szkołę szybowcową i przeprowadzać szkolenia, jednak decyzją władz szkołę zlikwidowano, a teren i wyposażenie przekazano istniejącej od 1947 roku spółdzielni produkcyjnej.

W 1995 roku reaktywowano szkołę szybowcową, natomiast w 1999 roku powołano Aeroklub Bieszczadzki. W roku 2001 wybudowano utwardzoną drogę na szczyt dawnego szybowiska, hangar oraz budynek obecnej Szkoły Szybowcowej z hotelem i pracowniami do badań naukowych. Obiektami zarządza obecnie Politechnika Rzeszowska.

Dzisiejsza Bezmiechowa to duża gospodarna wieś, nastawiona na działalność turystyczną, posiadająca oprócz legendarnego szybowiska wiele innych ciekawych, wartych zobaczenia miejsc. W budynku szkoły podstawowej mieści się izba pamięci przybliżająca historię i tradycje szybownictwa. U stóp szybowiska znajduje się pamiątkowy obelisk z 1974 roku upamiętniający pilotów. W pobliżu pomnik ku czci dwóch żołnierzy zabitych przez Niemców w 1939 roku i trzech funkcjonariuszy MO poległych w latach 1944-1947.

Na terenie wsi kapliczki przydrożne z XIX wieku. Najważniejszym obiektem jest dawna drewniana greckokatolicka cerkiew filialna z 1830 roku, p.w. Narodzenia NMP. We wnętrzu bogata polichromia oraz oryginalny ikonostas. Obecnie jest to kościół rzymskokatolicki.

Lotnisko szybowcowe na Kamionce sąsiaduje z rezerwatem Dybek, gdzie w pobliżu możemy zobaczyć podmurówki budynków dawnej szkoły. Rezerwat przyrody Dybek ma powierzchnię 130,88 ha i znajduje się w paśmie Gór Słonnych. W rezerwacie chronione są: wielopiętrowy naturalny las mieszany z licznymi drzewami pomnikowymi, cenne zbiorowiska roślinne oraz liczna fauna drapieżników puszczańskich.

Ze „Świętej Góry Szybowników” rozpościera się piękny widok na Bieszczady i Pogórza. Dodatkowego znaczenia miejscowości daje pobliski międzynarodowy szlak rowerowy „Zielony Rower” R-61 oraz szlak spacerowy umożliwiający dotarcie do Rudenki i poznanie Ekomuzeum „Zielony Cień” im. Marii Czerkawskiej.

 

źródło: Jacek Łeszega

 

 

 

 

Niewielka miejscowość u podnóża wzgórza Wisielnik (410 m.n.p.m.) nad rzeką San. Bachlawa istniała już w XIV wieku. Świadczy o tym wzmianka historyczna z 1376 roku, gdzie osada ta była częścią wsi Terpiczów, założonej jeszcze na prawie ruskim. Dzisiejsza  nazwa Bachlawa pojawiła się po raz pierwszy dopiero w 1665 roku.

W 1427 roku osada Terpiczów stała się własnością Matiasza ze Zboisk herbu Gozdawa, protoplasty zasłużonego rodu Balów z Hoczwi. Posiadłością  Balów wieś była do XVIII wieku. Zwano ją wtedy Pierwszym Terpiczowem lub Bachlową.

W latach międzywojennych funkcjonowała dalej jako samodzielne sołectwo. Zamieszkiwali ją Rusini, Polacy, a nawet 1 rodzina żydowska. Okupacja niemiecka 1939-1944 przyniosła wywózkę młodych Polaków na roboty do Niemiec, a rodziny żydowskiej do getta w Zasławiu. Miejscowość została wyzwolona 16 IX 1944 roku przez 276 dywizję piechoty 1 armii gwardii IV Frontu Ukraińskiego. Po wyzwoleniu i przejściu wojsk w okolicy ulokowały się oddziały UPA, nękając często ludność polską. Mieszkańców narodowości ukraińskiej wysiedlono w 1946 roku na wschód do USRR. Mieszkańcy narodowości polskiej uciekając przed represjami UPA schronili się w Lesku.

Po likwidacji ukraińskiego zbrojnego podziemia w 1947 roku w Bieszczadach nastał spokój. Mieszkańcy Bachlawy wrócili na ojcowiznę. Stopniowo osiedlali się również przybysze z innych miejscowości.

źródło: Jacek Łeszega